Nota Darah & Komponennya SPM Biologi (Tingkatan 4)
Apa itu darah?
Darah ialah tisu penghubung cecair yang mengalir dalam sistem peredaran manusia. Darah terdiri daripada plasma (bahagian cecair) dan sel-sel darah yang terapung di dalamnya. Fungsi utamanya ialah mengangkut oksigen, nutrien, hormon, sisa dan haba ke seluruh badan.
Empat komponen utama darah
Darah mempunyai empat komponen: plasma, sel darah merah (eritrosit), sel darah putih (leukosit) dan platlet (trombosit). Plasma ialah kira-kira 55% daripada isi padu darah dan selebihnya kira-kira 45% adalah sel darah. Setiap komponen ada fungsi khusus dalam pengangkutan dan pertahanan badan.
Fungsi setiap komponen
Sel darah merah mengandungi hemoglobin yang mengikat oksigen untuk membentuk oksihemoglobin, dan ia tidak mempunyai nukleus supaya boleh membawa lebih banyak oksigen. Sel darah putih melawan jangkitan melalui fagositosis (contoh neutrofil) dan menghasilkan antibodi (limfosit). Platlet membantu pembekuan darah untuk menghentikan pendarahan, manakala plasma (kira-kira 90% air) mengangkut nutrien, hormon dan sisa seperti karbon dioksida dan urea.
Fakta penting untuk diingat
Bilangan sel darah merah adalah paling banyak, kira-kira 5 juta per mm3 (mm3) darah, jauh lebih banyak daripada sel darah putih. Hemoglobin mengandungi zat besi (Fe), jadi kekurangan zat besi menyebabkan anemia. Sel darah merah dihasilkan di sumsum tulang merah dan hidup kira-kira 120 hari sahaja.
Kesilapan biasa & tip peperiksaan
Ramai pelajar keliru antara plasma dan serum: serum ialah plasma tanpa faktor pembekuan (fibrinogen). Jangan tulis sel darah merah 'menghasilkan' oksigen, sebaliknya ia 'mengangkut' oksigen. Ingat jenis sel darah putih ikut fungsi: neutrofil dan monosit buat fagositosis, limfosit buat antibodi, dan gunakan kata kunci ini untuk markah penuh dalam soalan struktur.
Cuma SkorA Juara satukan Active Recall + Spaced Repetition dalam matlamat harian anda — setiap soalan dibawa kembali tepat sebelum anda lupa, supaya kekal untuk hari SPM.
Latih percuma dalam app →Konsep berkaitan
Soalan Lazim
Apakah perbezaan antara plasma dan serum?
Plasma ialah bahagian cecair darah yang masih mengandungi faktor pembekuan seperti fibrinogen. Serum pula ialah plasma yang sudah dikeluarkan faktor pembekuannya, iaitu cecair yang tinggal selepas darah membeku.
Kenapa sel darah merah tidak mempunyai nukleus?
Sel darah merah kehilangan nukleus supaya ada lebih banyak ruang untuk menyimpan hemoglobin. Ini membolehkan setiap sel membawa lebih banyak oksigen ke seluruh badan.
Apakah fungsi platlet dalam darah?
Platlet (trombosit) membantu proses pembekuan darah apabila salur darah luka atau terpotong. Ia membentuk palam dan mencetuskan pembentukan benang fibrin untuk menghentikan pendarahan.