Nota Alkana & Alkena SPM Kimia (Sebatian Karbon Tingkatan 5)
Apa itu alkana dan alkena?
Alkana ialah hidrokarbon tepu. Ini bermakna semua atom karbon disambung dengan ikatan tunggal sahaja. Alkena pula ialah hidrokarbon tak tepu kerana ia mempunyai satu ikatan ganda dua karbon-karbon (C=C).
Idea utama: tepu lawan tak tepu
Ikatan ganda dua C=C dalam alkena menjadikannya lebih reaktif daripada alkana. Alkena boleh menjalani tindak balas penambahan, di mana atom baru ditambah merentasi ikatan ganda dua tanpa membebaskan atom lain. Alkana yang tepu hanya boleh menjalani tindak balas penukargantian, bukan penambahan.
Formula am dan formula penting
Formula am alkana ialah CnH2n+2 (contoh: metana CH4, etana C2H6). Formula am alkena ialah CnH2n (contoh: etena C2H4, propena C3H6). Setiap ahli berikutnya dalam siri berbeza sebanyak satu kumpulan CH2 dan jisim molekul relatif bertambah 14.
Ujian penting dan kesilapan biasa
Untuk membezakan alkana dan alkena, guna air bromin (perang) atau larutan kalium manganat(VII) berasid (ungu). Alkena melunturkan kedua-dua warna dengan cepat, tetapi alkana tidak melunturkannya pada suhu bilik. Kesilapan biasa: pelajar lupa alkena bermula dari etena (C2H4) kerana metena (CH2) tidak wujud, jadi ahli pertama alkena mempunyai 2 karbon.
Kaitan dan aplikasi
Alkena seperti etena digunakan untuk membuat plastik seperti polietena melalui pempolimeran. Alkena juga boleh ditukar kepada alkohol melalui penghidratan dengan stim. Alkana pula digunakan sebagai bahan api kerana ia terbakar dengan lengkap untuk membebaskan tenaga, air (H2O) dan karbon dioksida (CO2).
Cuma SkorA Juara satukan Active Recall + Spaced Repetition dalam matlamat harian anda — setiap soalan dibawa kembali tepat sebelum anda lupa, supaya kekal untuk hari SPM.
Latih percuma dalam app →Konsep berkaitan
Soalan Lazim
Apakah perbezaan utama antara alkana dan alkena?
Alkana ialah hidrokarbon tepu dengan ikatan tunggal sahaja (formula am CnH2n+2). Alkena ialah hidrokarbon tak tepu dengan satu ikatan ganda dua C=C (formula am CnH2n). Oleh itu alkena lebih reaktif dan boleh menjalani tindak balas penambahan.
Bagaimana cara menguji sama ada satu sebatian itu alkena?
Tambah air bromin yang berwarna perang ke dalam sampel dan goncang. Jika warna perang luntur dengan cepat pada suhu bilik, sebatian itu ialah alkena. Alkana tidak akan melunturkan warna air bromin dengan cepat.
Mengapa alkena tiada ahli dengan satu atom karbon?
Alkena mesti mempunyai ikatan ganda dua C=C antara dua atom karbon. Satu atom karbon sahaja tidak boleh membentuk ikatan C=C, jadi ahli pertama alkena ialah etena (C2H4) yang mempunyai dua atom karbon.